Satranç Testi - Kare Adları, Taş Hareketleri ve Notasyon
Satranç Testi
Dört alıştırma: kareleri adlandırın, bir taşın gidebileceği kareleri işaretleyin, atın en kısa yolunu sayın ve hamleleri cebirsel notasyonla okuyun. Her cevap satranç kurallarına göre denetlenir.
Bu kareye tıklayın:
a5Özel hamleler
Rok O-OO-O-O
Şah bir kaleye doğru iki kare gider, kale de şahın üzerinden atlayıp öbür yanına geçer. Yalnız ikisi de hiç oynamamışsa, aradaki kareler boşsa ve şah tehdit altında değilse, tehdit edilen bir kareden geçmiyor ve oraya gelmiyorsa yapılabilir.
Geçerken alma exd6 e.p.
Bir piyon iki kare ilerleyip rakip piyonun yanına gelirse, rakip piyon onu tek kare ilerlemiş gibi alabilir – ama yalnız hemen bir sonraki hamlede.
Terfi e8=V
Son sıraya ulaşan piyon aynı renkte vezir, kale, fil ya da ata dönüşmek zorundadır. Yeni taş “=” işaretinden sonra yazılır.
Notasyonda taş harfleri
Piyonun harfi yoktur: e4 bir piyon hamlesidir. Yazarken Türkçe (Ş V K F A) ve İngilizce harfler (K Q R B N) kabul edilir; ♘f3 gibi taş simgeleri de olur.
Bu satranç testi hakkında
İyi oyuncular tahtayı “görür”: g1’deki atın f3’e gittiğini, h8’in koyu renkli bir köşe karesi olduğunu ve Fxf7+ hamlesinin ne anlama geldiğini taş oynatmadan bir bakışta bilirler. Bu dört alıştırma tam olarak bunu çalıştırır. Konumlar her turda yeniden üretilir; her cevabı rok, geçerken alma, terfi, şah çekme ve açmazı bilen küçük bir kural motoru hesaplar.
Nasıl oynanır
- 1 Bir alıştırma seçin: kare adları, taş hareketleri, at mesafesi ya da notasyon. Tahta yönünü ve varsa görev ile konum türünü ayarlayın.
- 2 Tahtada, düğmelerle ya da klavyeyle cevaplayın: e4 gibi bir kare yazın, şıklar için 1–6, denetlemek ya da devam etmek için Enter’a basın.
- 3 Her cevap tahtada açıklanır: doğru kare, kaçırılan ve yanlış kareler, atın en kısa yollarından biri ya da doğru hamlenin oku. Sonunda yalnız yanlışlarınızı yeniden çalışabilirsiniz.
Kareler nasıl adlandırılır
Sütunlar beyazın solundan sağına a’dan h’ye harflerle, sıralar beyazın tarafından 1’den 8’e rakamlarla gösterilir. Bir kare sütun + sıradır: e4, g7. Beyaz şah e1’de, siyah şah e8’de başlar; sağ alttaki kare her zaman açık renklidir. Siyahın tarafından tahta ters döner: h1 siyahın sol üst köşesindedir. “Siyah” ayarı tam bu bakışı çalıştırır; kare adı alıştırmasında koordinatlar gizlidir.
Taşlar nasıl hareket eder
Kale: sıra ya da sütun boyunca istediği kadar. Fil: çapraz olarak istediği kadar; bu yüzden hep aynı renkte kalır. Vezir: kale ile filin toplamı. Şah: her yöne bir kare. At: L çizer – bir yöne iki kare, yana bir kare – ve atlayabilen tek taştır. Piyon: ileri bir kare, başlangıç karesinden iki kare gider; çapraz ileri bir karedeki taşı alır. At dışında hiçbir taş başka bir taşın üzerinden geçemez; rakip taş alınır, kendi taşınız alınamaz. Engelli alıştırmada şah, rakip taşın tehdit ettiği kareye gidemez.
At mesafesi neden yanıltıcıdır
At her hamlede kare rengini değiştirir; bu yüzden kendi rengindeki bir kareye çift, öbür renge tek sayıda hamlede gider. Yakın kareler uzak olabilir: aynı sıradaki komşu kare üç hamle, köşeden çapraz komşu kare (a1’den b2’ye) dört hamle sürer. Tahtadaki en uzun mesafe altı hamledir: bir köşeden karşı köşeye. Buradaki cevaplar 64 karenin tamamında genişlik öncelikli arama (BFS) ile hesaplanır.
Cebirsel notasyon nasıl okunur
Bir hamle, taşın harfi ile gideceği karedir: Af3 bir atın f3’e gittiği anlamına gelir; piyon hamlelerinde harf yoktur (e4). “x” taş almayı (exd5, Fxf7), “+” şah çekmeyi, “#” şah matı gösterir. Aynı kareye iki aynı taş gidebiliyorsa oynayanın sütunu ya da sırası eklenir (Abd2, K1e2). O-O kısa rok, O-O-O uzun rok, e8=V ise terfidir. Bu, FIDE Satranç Kuralları’ndaki standart notasyondur; taş harfleri dile göre değiştiği için test hem Türkçe hem İngilizce harfleri kabul eder.